جدول تناوبی :
اگر تا به حال کتاب شیمی را باز کرده باشید، حتماً جدول بزرگی را دیدهاید که تمام عناصر شیمیایی در آن قرار گرفتهاند. این جدول، جدول تناوبی عناصر نام دارد و یکی از مهمترین ابزارهای علم شیمی محسوب میشود.
در جدول تناوبی، عناصر بر اساس عدد اتمی مرتب شدهاند. این نوع چیدمان باعث میشود عناصر با خواص مشابه در یک ستون قرار بگیرند و مطالعه آنها بسیار سادهتر شود.
تاریخچه جدول تناوبی:
در سال ۱۸۶۹، دانشمند روسی دیمیتری مندلیف توانست عناصر شناختهشده زمان خود را به گونهای مرتب کند که عناصر با ویژگیهای مشابه در کنار هم قرار بگیرند.
جالب است بدانید مندلیف حتی جای برخی عناصر کشفنشده را نیز خالی گذاشت و بعدها دانشمندان همان عناصر را کشف کردند؛ اتفاقی که درستی نظریه او را ثابت کرد.
جدول تناوبی چگونه سازماندهی شده است؟
جدول تناوبی از دورهها و گروهها تشکیل شده است.
دوره چیست؟
ردیفهای افقی جدول را دوره میگویند.
در حال حاضر جدول تناوبی دارای ۷ دوره است.
شماره دوره نشان میدهد بزرگترین عدد کوانتومی اصلی الکترونهای عنصر چقدر است.
گروه چیست؟
ستونهای عمودی جدول را گروه مینامند.
عناصر هر گروه معمولاً رفتار شیمیایی مشابهی دارند، زیرا تعداد الکترونهای لایه ظرفیت آنها تقریباً یکسان است.
دستهبندی عناصر:
عناصر جدول تناوبی به سه دسته کلی تقسیم میشوند.
1) فلزات: فلزات بیشترین بخش جدول را تشکیل میدهند.
ویژگیهای آنها:
رسانای خوب گرما و برق
براق
چکشخوار
شکلپذیر
نمونهها:
آهن
مس
آلومینیوم
طلا
2)نافلزات: نافلزات معمولاً در سمت راست جدول قرار دارند.
ویژگیها:
رسانایی کم
شکننده
تنوع زیاد در حالت فیزیکی
نمونهها:
اکسیژن
نیتروژن
گوگرد
کلر
3)شبه فلزات: این عناصر ویژگیهایی بین فلزات و نافلزات دارند.
از آنها در صنایع الکترونیک و ساخت نیمهرساناها استفاده میشود.
نمونه:
سیلیسیم
ژرمانیم
مهمترین گروههای جدول تناوبی
فلزات قلیایی:
گروه اول
ویژگیها:
بسیار واکنشپذیر
نرم
واکنش شدید با آب
فلزات قلیایی خاکی:
گروه دوم
از فلزات قلیایی کمواکنشتر هستند اما همچنان فعالیت شیمیایی بالایی دارند.
هالوژنها:
گروه هفدهم
ویژگیها:
نافلز
واکنشپذیری زیاد
تشکیل نمک با فلزات
گازهای نجیب:
گروه هجدهم
ویژگیها:
بسیار پایدار
واکنشپذیری بسیار کم
لایه ظرفیت کامل
روندهای مهم در جدول تناوبی:
با حرکت در جدول، برخی ویژگیها تغییر میکنند.
مهمترین آنها عبارتاند از:
شعاع اتمی
انرژی یونش
الکترونگاتیوی
خاصیت فلزی
واکنشپذیری
شناخت این روندها برای حل بسیاری از سوالات کنکور ضروری است.
نکات کنکوری جدول تناوبی:
عناصر یک گروه رفتار شیمیایی مشابه دارند.
با افزایش عدد اتمی، عناصر به ترتیب در جدول قرار میگیرند.
فلزات در سمت چپ و نافلزات در سمت راست قرار دارند.
گازهای نجیب کمترین تمایل را به واکنش دارند.
هالوژنها از واکنشپذیرترین نافلزها هستند.
اشتباهات رایج دانشآموزان:
حفظ کردن جدول بدون درک مفهوم
اشتباه گرفتن گروه و دوره
بیتوجهی به روندهای تناوبی
فراموش کردن ویژگی گروههای اصلی
نظرات شرکت کنندگان ( 0 )